رمز عبور سال‌هاست اصلی‌ترین راه ورود به حساب‌های آنلاین است، اما رمزهای ضعیف، تکراری و فراموش‌شده دردسرهای زیادی ایجاد کرده‌اند. در سال‌های اخیر فناوری تازه‌ای جای خود را در سرویس‌های بزرگ باز کرده است. اگر برایتان سؤال است که پسکی چیست و چرا گوگل، اپل و مایکروسافت آن را جایگزین رمز عبور معرفی می‌کنند، این راهنما به زبان ساده پاسخ می‌دهد.
پسکی چیست؟
پسکی (Passkey) یک روش ورود بدون رمز عبور است که بر پایه استانداردهای FIDO و WebAuthn ساخته شده است. به جای اینکه رشته‌ای از حروف و اعداد را به خاطر بسپارید، دستگاه شما یک جفت کلید رمزنگاری می‌سازد: کلید عمومی روی سرور سایت ذخیره می‌شود و کلید خصوصی فقط روی دستگاه شما باقی می‌ماند. هنگام ورود، کافی است هویت خود را با اثر انگشت، تشخیص چهره یا پین قفل صفحه دستگاه تأیید کنید.
پسکی چگونه کار می‌کند؟
- هنگام ساخت پسکی، دستگاه شما کلید خصوصی و کلید عمومی تولید می‌کند.
- کلید عمومی برای سایت فرستاده و در حساب شما ثبت می‌شود.
- هنگام ورود، سایت یک «چالش» تصادفی می‌فرستد.
- دستگاه پس از تأیید بیومتریک یا پین، چالش را با کلید خصوصی امضا می‌کند.
- سایت امضا را با کلید عمومی بررسی می‌کند و در صورت درستی، اجازه ورود می‌دهد.
نکته مهم این است که کلید خصوصی هرگز از دستگاه خارج نمی‌شود و اثر انگشت یا تصویر چهره شما نیز برای سایت ارسال نمی‌شود؛ این اطلاعات فقط به‌صورت محلی برای باز کردن قفل کلید استفاده می‌شوند.
مزایای پسکی نسبت به رمز عبور
- مقاومت در برابر فیشینگ: پسکی به دامنه سایت اصلی گره خورده است و در سایت جعلی کار نمی‌کند.
- بی‌نیازی از حفظ کردن: دیگر لازم نیست ده‌ها رمز مختلف به خاطر بسپارید.
- امنیت در برابر نشت اطلاعات: اگر پایگاه داده سایت لو برود، کلید عمومی به‌تنهایی برای نفوذ کاربردی ندارد.
- سرعت ورود: ورود با یک لمس یا نگاه، چند ثانیه بیشتر طول نمی‌کشد.
محدودیت‌ها و نکات قابل توجه
پسکی با همه مزایایش هنوز همه‌جا پشتیبانی نمی‌شود و بسیاری از سایت‌ها، به‌ویژه سرویس‌های کوچک‌تر، متن آهنگ جدید فقط رمز عبور را می‌پذیرند. همچنین اگر دستگاه خود را گم کنید و پسکی‌ها با حساب ابری همگام نشده باشند، بازیابی دسترسی ممکن است دشوار شود. به همین دلیل بهتر است همیشه روش‌های بازیابی حساب مانند ایمیل پشتیبان یا کدهای بازیابی را فعال نگه دارید.
پسکی کجا ذخیره می‌شود؟
پسکی‌ها معمولاً در مدیر رمز عبور سیستم‌عامل ذخیره می‌شوند؛ برای مثال در آیفون و مک در iCloud Keychain، در اندروید در مدیر رمز عبور گوگل و در ویندوز در Windows Hello. بسیاری از مدیرهای رمز عبور مستقل نیز اکنون از ذخیره و همگام‌سازی پسکی پشتیبانی می‌کنند. همچنین می‌توان از کلیدهای امنیتی سخت‌افزاری مبتنی بر FIDO2 برای نگهداری پسکی استفاده کرد.
چطور پسکی بسازیم؟
در بیشتر سرویس‌های بزرگ، گزینه ساخت پسکی در بخش امنیت یا «ورود و امنیت» تنظیمات حساب قرار دارد. پس از انتخاب گزینه ساخت پسکی، دستگاه از شما می‌خواهد با اثر انگشت، چهره یا پین هویت خود را تأیید کنید و کار تمام است. از دفعه بعد، هنگام ورود گزینه استفاده از پسکی پیشنهاد می‌شود. توصیه می‌شود برای حساب‌های مهم مانند ایمیل اصلی، روی بیش از یک دستگاه پسکی بسازید.
آیا پسکی جای رمز عبور را کاملاً می‌گیرد؟
روند فعلی نشان می‌دهد پسکی به‌تدریج به روش پیش‌فرض ورود در سرویس‌های بزرگ تبدیل می‌شود، اما رمز عبور حداقل تا چند سال آینده در کنار آن باقی خواهد ماند. تا آن زمان بهترین راهکار، استفاده از پسکی هر جا که ممکن است و استفاده از رمزهای قوی و یکتا همراه با تأیید دومرحله‌ای در سایر سرویس‌هاست. برای صاحبان سایت نیز افزودن پشتیبانی از پسکی، تجربه کاربری را بهتر و نرخ ورود موفق را بالاتر می‌برد.
جمع‌بندی
پسکی روشی امن‌تر و راحت‌تر از رمز عبور است که با رمزنگاری کلید عمومی، در برابر فیشینگ و نشت اطلاعات مقاوم است. اگر سرویس‌های مورد استفاده‌تان از آن پشتیبانی می‌کنند، فعال‌سازی پسکی یکی از ساده‌ترین قدم‌ها برای افزایش امنیت حساب‌هایتان است.
